(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.58. అధ్యాయః 058
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
సంజయ ఉవాచ।
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 9-58-0x(5230)(63407)
తతో దుర్యోధనో దృష్ట్వా భీమసేనం తథాఽఽగతం।
ప్రత్యుద్యయావదీనాత్మా వేగేన మహతా నదన్॥ 9-58-1(63408)
సమాపేతతురన్యోన్యం శృంగిణౌ వృషభావివ।
మహానిర్ఘాతఘోషశ్చ ప్రహారాణామజాయత॥ 9-58-2(63409)
అభవచ్చ తయోర్యుద్వం తుములం రోమహర్షణం।
జిఘృక్షతోర్యథాఽన్యోన్యమింద్రప్రహ్లాదయోరివ॥ 9-58-3(63410)
రుధిరోక్షితసర్వాంగౌ గదాహస్తౌ మనస్వినౌ।
దదృశాతే మహాత్మానౌ పుష్పితావివ కింశుకౌ॥ 9-58-4(63411)
తథా తస్మిన్మహాయుద్ధే వర్తమానే సుదారుణే।
ఖద్యోతసంఖైరివ ఖం దర్శనీయం వ్యరోచత॥ 9-58-5(63412)
తథా తస్మిన్వర్తమానే సంకులే తుములే భృశం।
ఉభావపి పరిశ్రాంతౌ యుధ్యమానావరిందమౌ॥ 9-58-6(63413)
తౌ ముహూర్తం సమాశ్వస్య పునరేవ పరంతపౌ।
సంప్రహారయతాం చిత్రే సంప్రగృహ్య గదే శుభే॥ 9-58-7(63414)
తౌ తు దృష్ట్వా మహావీర్యౌ సమాశ్వస్తౌ నరర్షభౌ।
బలినౌ వారణౌ యద్వద్వాసితార్థే మదోత్కటౌ॥ 9-58-8(63415)
సమానవీర్యౌ సంప్రేక్ష్య ప్రగృహీతగదావుభౌ।
ప్రహర్షం పరమం జగ్ముర్దేవగంధర్వదానవాః॥ 9-58-9(63416)
ప్రగృహీతగదౌ దృష్ట్వా దుర్యోధనవృకోదరౌ।
సంశయః సర్వభూతానాం విజయే సమపద్యత॥ 9-58-10(63417)
సమాగంయ తతో భూయో భ్రాతరౌ బలినాం వరౌ।
అన్యోన్యస్యాంతరప్రేప్సూ ప్రచక్రాతేఽంతరం ప్రతి॥ 9-58-11(63418)
యమదండోపమాం గుర్వీమింద్రాశనిమివోద్యతాం।
దదృశుః ప్రేక్షకా రాజన్రౌద్రీం విశసనీం గదాం॥ 9-58-12(63419)
ఆవిద్ధ్యతో గతాం తస్య భీమసేనస్య సంయుగే।
శబ్దః సుతుములో ఘోరో ముహూర్తం సమపద్యత॥ 9-58-13(63420)
ఆవిద్ధ్యంతమరిం ప్రేక్ష్య ధార్తరాష్ట్రోఽథ పాండవం।
గదామతులవేగాం తాం విస్మితః సంబభూవ హ॥ 9-58-14(63421)
చరంశ్చ వివిధాన్మార్గాన్మండలాని చ భారత।
అశోభత తదా వీరో భూయ ఏవ వృకోదరః॥ 9-58-15(63422)
తౌ పరస్పరమాసాద్య యత్తావన్యోన్యసూదనే।
మార్జారావివ భక్షార్థే తతక్షాతే ముహుర్ముహుః॥ 9-58-16(63423)
అచరద్భీమసేనస్తు మార్గాన్బహువిధాంస్తథా।
మండలాని విచిత్రాణి గతప్రత్యాగతాని చ॥ 9-58-17(63424)
గోమూత్రికాణి చిత్రాణి స్థానాని వివిధాని చ।
పరిమోక్షం ప్రహారాణాం వర్జనం పరిధావనం॥ 9-58-18(63425)
అభిద్రవణమాక్షేపమవస్థానం సవిగ్రహం।
మత్స్యోద్వృత్తం సోరువృత్తమవప్లుతముపప్లుతం॥ 9-58-19(63426)
ఉపన్యస్తమపన్యస్తం గదాయుద్ధవిశారదౌ।
ఏవం తౌ విచరంతౌ తు న్యఘ్నతాం వై పరస్పరం॥ 9-58-20(63427)
వంచయానౌ పునశ్చైవ చేరతుః కురుసత్తమౌ।
విక్రీడంతౌ సుబలినౌ మండలాని విచేరతుః॥ 9-58-21(63428)
[తౌ దర్శయంతౌ సమరే యుద్ధక్రీడాం సమంతతః।
గదాభ్యాం సహసాఽన్యోన్యమాజఘ్నతురరిందమౌ॥ 9-58-22(63429)
పరస్పరం సమాసాద్య దంష్ట్రాభ్యాం ద్విరదౌ యథా।
అశోభేతాం మహారాజ శోణితేన పరిప్లుతౌ॥ 9-58-23(63430)
ఏవం తదభవద్యుద్ధం ఘోరరూపం పరంతప।
పరివృత్తేఽహని క్రూరం వృత్రవాసవయోరివ॥] 9-58-24(63431)
గదాహస్తౌ తతస్తౌ తు మండలావస్థితౌ బలీ।
దక్షిణం మండలం రాజంధార్తరాష్ట్రోఽభ్యవర్తత।
సవ్యం తు మండలం తత్ర భీమసేనోఽభ్యవర్తత॥ 9-58-25(63432)
తథా తు చరతస్తస్య భీమస్య రణమూర్ధని।
దుర్యోధనో మహారాజ పార్శ్వదేశేఽభ్యతాడయత్॥ 9-58-26(63433)
ఆహతస్తు తతో భీమః పుత్రేణ తవ భారత।
ఆవిధ్యత గదాం గువీం ప్రహారం తమచింతయన్॥ 9-58-27(63434)
ఇంద్రాశనిసమాం ఘోరాం యమదండమివోద్యతాం।
దదృశుస్తే మహారాజ భీమసేనస్య తాం గదాం॥ 9-58-28(63435)
ఆవిధ్యంతం గదాం దృష్ట్వా భీమసేనం తవాత్మజః।
సముద్యంయ గదాం ఘోరాం ప్రత్యవిధ్యత్పరంతపః॥ 9-58-29(63436)
గదామారుతవేగేన తవ పుత్రస్య భారత।
శబ్ద ఆసీత్సుతుములస్తేజశ్చ సమజాయత॥ 9-58-30(63437)
స చరన్వివిధాన్మార్గాన్మండలాని చ భాగశః।
సమశోభత తేజస్వీ భూయో భీమాత్సుయోధనః॥ 9-58-31(63438)
ఆవిద్ధా సర్వవేగేన భీమేన మహతీ గదా।
సధూమం సార్చిషం చాగ్నిం ముమోచోగ్రమహాస్వనా॥ 9-58-32(63439)
ఆధూతాం భీమసేనేన గదాం దృష్ట్వా సుయోధనః।
అద్రిసారమయీం గుర్వీమావిధ్యన్బహ్వశోభత॥ 9-58-33(63440)
గదామారుతవేగం హి దృష్ట్వా తస్య మహాత్మనః।
భయం వివేశ పాండూంస్తు సర్వానేవ ససాత్యకీన్॥ 9-58-34(63441)
తౌ దర్శయంతౌ సమరే యుద్ధక్రీడాం సమంతతః।
గదాభ్యాం సహసాఽన్యోన్యమాజఘ్నతురరిందమౌ॥ 9-58-35(63442)
తౌ పరస్పరమాసాద్య దంష్ట్రాభ్యాం ద్విరదౌ యథా।
అశోభేతాం మహారాజ శోణితేన పరిప్లుతౌ॥ 9-58-36(63443)
ఏవం తదభవద్యుద్ధం ఘోరరూపమసంవృతం।
పరివృత్తేఽహని క్రూరం వృత్రవాసవయోరివ॥ 9-58-37(63444)
దృష్ట్వా వ్యవస్థితం భీమం తవ పుత్రో మహాబలః।
చరంశ్చిత్రతరాన్మా ర్గాన్కౌంతేయమభిదుద్రువే॥ 9-58-38(63445)
తస్య భీమో మహావేగాం జాంబూనదపరిష్కృతాం।
అతిక్రుద్ధస్య క్రుద్ధస్తు తాడయామాస తాం గదాం॥ 9-58-39(63446)
సవిస్ఫులింగో నిర్హాదస్తయోస్తత్రాభిఘాతజః।
ప్రాదురాసీన్మహారాజ ఘృష్టయోర్వజ్రయోరివ॥ 9-58-40(63447)
వేగవత్యా తయా తత్ర భీమసేనప్రముక్తయా।
నిపతంత్యా మహారాజ పృథివీ సమకంపత॥ 9-58-41(63448)
తాం నామృష్యత కౌరవ్యో గదాం ప్రతిహతాం రణే।
మత్తో ద్విప ఇవ క్రుద్ధః ప్రతికుంజరదర్శనాత్॥ 9-58-42(63449)
స సవ్యం మండలం రాజా ఉద్ధాంయ కృతనిశ్చయః।
ఆజఘ్నే మూర్ధ్ని కౌంతేయం గదయా భీమవేగయా॥ 9-58-43(63450)
తయా త్వభిహతో భీమః పుత్రేణ తవ పాండవః।
నాకంపత మహారాజ తదద్భుతమివాభవత్॥ 9-58-44(63451)
ఆశ్చర్యం చాపి తద్రాజన్సర్వసైన్యాన్యపూజయన్।
యద్గదాభిహతో భీమో నాకంపత పదాత్పదం॥ 9-58-45(63452)
తతో గురుతరాం దీప్తాం గదాం హేమపరిష్కృతాం।
దుర్యోధనాయ వ్యసృజద్భీమో భీమపరాక్రమః॥ 9-58-46(63453)
తం ప్రహారమసంభ్రాంతో లాఘవేన మహాబలః।
మోఘం దుర్యోధనశ్చక్రే తత్రాభూద్విస్మయో మహాన్॥ 9-58-47(63454)
సా తు మోఘా గదా రాజన్పతంతీ భీమచోదితా।
చాలయామాస పృథివీం మహానిర్ఘాతనిఃస్వనాః॥ 9-58-48(63455)
ఆస్థాయ కౌశికాన్మార్గానుత్పతన్స పునః పునః।
గదానిపాతం ప్రజ్ఞాయ భీమసేనం చ వంచితం॥ 9-58-49(63456)
వంచయిత్వా తదా భీమం గదయా కురుసత్తమః।
తాడయామాస సంక్రుద్ధో వక్షోదేశే మహాబలః॥ 9-58-50(63457)
గదయా నిహతో భీమో ముహ్యమానో మహారణే।
నాభ్యమన్యత కర్తవ్యం పుత్రేణాభ్యాహతస్తవ॥ 9-58-51(63458)
తస్మింస్తథా వర్తమానే రాజన్సోమకపాణ్·డవాః।
భృశోపహతసంకల్పా నహృష్టమనసోఽభవన్॥ 9-58-52(63459)
స తు తేన ప్రహారేణ మాతంగ ఇవ రోషితః।
హస్తివద్వస్తిసంకాశమభిదుద్రావ తే సుతం॥ 9-58-53(63460)
తతస్తు తరసా భీమో గదయా తనయం తవ।
అభిదుద్రావ వేగేన సింహో వనగజం యథా॥ 9-58-54(63461)
ఉపసృత్య తు రాజానం గదామోక్షవిశారదః।
ఆవిధ్యత గదాం రాజన్సముద్దిశ్య సుతం తవ॥ 9-58-55(63462)
అతాడయద్భీమసేనః పార్శ్వే దుర్యోధనం తదా।
స విహ్వలః ప్రహారేణ జానుభ్యామగమన్మహీం॥ 9-58-56(63463)
తస్మిన్కురుకులశ్రేష్ఠే జానుభ్యామవనీం గతే।
ఉదతిష్ఠత్తతో నాదః సృంజయానాం జగత్పతే॥ 9-58-57(63464)
తేషాం తు నినదం శ్రుత్వా శృంజయానాం నరర్షభః।
అమర్షాద్భరతశ్రేష్ఠ పుత్రస్తే సమకుప్యత॥ 9-58-58(63465)
ఉత్థాయ తు మహాబాహుర్మహానాగ ఇవ శ్వసన్।
దిధక్షన్నివ నేత్రాభ్యాం భీమసేనమవైక్షత॥ 9-58-59(63466)
తతః స భరతశ్రేష్ఠో గదాపాణిరభిద్రవన్।
ప్రమథిష్యన్నివ శిరో భీమసేనస్య సంయుగే॥ 9-58-60(63467)
స మహాత్మా మహాత్మానం భీమం భీమపరాక్రమః।
అతాడయచ్ఛంఖదేశే న చచాలాచలోపమః॥ 9-58-61(63468)
స భూయః శుశుభే పార్థస్తాడితో గదయా రణే।
ఉద్భిన్నరుధిరో రాజన్ప్రభిన్న ఇవ కుంచరః॥ 9-58-62(63469)
తతో గదాం వీరహణీమయోమయీం
ప్రగృహ్య వజ్రాశనితుల్యనిఃస్వనాం।
అతాడయచ్ఛత్రుమమిత్రకర్శనో
బలేన విక్రంయ ధనంజయాగ్రజః॥ 9-58-63(63470)
స భీమసేనాభిహతస్తవాత్మజః
పపాత సంకంపితదేహబంధనః।
సుపుష్పితో మారుతవేగతాడితో
వనే మహాసాల ఇవావఘూర్ణితః॥ 9-58-64(63471)
తతః ప్రణేదుర్జహృషుశ్చ పాండవాః
సమీక్ష్య పుత్రం పతితం క్షితౌ తవ।
తతః సుతస్తే ప్రతిలభ్య చేతనాం
సముత్పపాత ద్విరదో యథా హదాత్॥ 9-58-65(63472)
స పార్థివో నిత్యమమర్షితస్తదా
మహారథః శిక్షితవత్పరిభ్రమన్।
అతాడయత్పాండవమగ్రతః స్థితం
స విహ్వలాంగో జగతీముపాస్పృశత్॥ 9-58-66(63473)
స సింహనాదం విననాద కౌరవో
నిపాత్య భూమౌ యుధి భీమమోజసా।
బిభేద చైవాశనితుల్యమోజసా
గదానిపాతేన శరీరరక్షణం॥ 9-58-67(63474)
తతోఽంతరిక్షే నినదో మహానభూ--
ద్దివౌకసామప్సరసాం చ నేదుషాం।
పపాత చోచ్చైరమరప్రవేరితం
విచిత్రపుష్పోత్కరవర్షముత్తమం॥ 9-58-68(63475)
తతః పరానావిశదుత్తమం భయం
సమీక్ష్య భూమౌ పతితం నరోత్తమం।
అహీయమానం చ బలేన కౌరవం
నిశాంయ భేదం సుదృఢస్య వర్మణః॥ 9-58-69(63476)
తతో ముహూర్తాదుపలభ్య చేతనాం
ప్రమృజ్య వక్త్రం రుధిరాక్తమాత్మనః।
ధృతిం సమాలంబ్య వివృత్య లోచనే
బలేన సంస్తభ్య వృకోదరః స్థితః॥ 9-58-70(63477)
`తతో యమౌ యమసదృశౌ పరాక్రమే
సపార్షతః శినితనయశ్చ వీర్యవాన్।
సమాహ్వయన్నహమహమిత్యభిత్వరం--
స్తవాత్మజం సమభియయుర్వధైషిణః॥ 9-58-71(63478)
నివర్త్య తాన్పునరపి పాండవో బలీ
తవాత్మజం స్వయమభిగంయ కాలవత్।
చచార చాప్యపగతఖేదవేపథుః
సురేశ్వరో నముచిమివోత్తమం రణే'॥ ॥ 9-58-72(63479)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి గదాయుద్ధపర్వణి అష్టపంచాశత్తమోఽధ్యాయః॥ 58 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-58-3 జిగీషతోర్యథేతి ఝ.పాఠః॥
9-58-49 ఆస్థాయేతి। కౌశికాన్ కుశ ఉన్మత్తస్తదాచరితాన్మార్గానాస్థాయ పునః
పునరుత్పతనేన వంచనేన చ భీమమున్మత్తీకృత్య గదయా తాడయామాసేతి ద్వయోః సంబంధః॥
9-58-52 నహృష్టమనసః ఖిన్నచేతసః॥
9-58-61 శంఖదేశే లలాటప్రాంత॥
9-58-69 నేదుషాం నాద కృతవతీనాం॥
9-58-58 అష్టపంచాశత్తమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.